Arjantin’in Washington Ekseni: Güneyde Yeni Bir Dönem

Arjantin’in Washington Ekseni: Güneyde Yeni Bir Dönem

2023 sonunda %211,4 seviyesinde seyreden yıllık enflasyonun, 2025 Eylül ayı itibarıyla aylık %2,1 bandına gerilemesi, Arjantin için sadece bir ekonomik başarı değil, aynı zamanda küresel sistemdeki yeni konumunun ilanı niteliği taşıyor. Javier Milei yönetiminin 10 Aralık 2023’te devraldığı enkazı temizleme çabası, ülkeyi on yıllardır süregelen "bağlantısızlık" çizgisinden koparıp radikal bir şekilde Amerika Birleşik Devletleri ve Batı ittifakı eksenine yerleştirdi. Peki, bu keskin viraj Arjantin’i nereye taşıyor? Gelinen noktada Buenos Aires, ideolojik tercihlerini somut finansal ve askeri iş birlikleriyle tahkim ederek Güney Atlantik’in jeopolitik haritasını yeniden çiziyor.

Ekonomik dönüşümün lokomotifi, Washington’dan gelen finansal destek paketleri oldu. Nisan 2025’te IMF ile imzalanan 20 milyar dolarlık yeni program, Arjantin’in tam anlamıyla dalgalı kur sistemine geçişini şart koşarken, piyasalara beklenen güven mesajını verdi. Bu süreçte ABD Hazinesi’nin 9 Ekim 2025’te açtığı 20 milyar dolarlık döviz takası (swap) hattı, kritik ara seçimler öncesinde pesonun üzerindeki spekülatif baskıyı kırmayı başardı. Arjantin, bu hattın 2,5 milyar dolarlık kısmını kullanarak likidite ihtiyacını giderdi ve Ocak 2026 itibarıyla bu borcu diğer çok taraflı kuruluşlardan sağladığı kaynaklarla tasfiye etti. Bu finansal trafik, Milei ’nin mali disiplin politikalarının uluslararası sistemde bulduğu karşılığı net bir şekilde ortaya koyuyor.

Teknoloji ve enerji sahasındaki gelişmeler ise ülkenin sadece borç yönetimiyle değil, üretim kapasitesiyle de öne çıkma isteğini kanıtlıyor. Küresel lityum rezervlerinin %21’ine sahip olan Arjantin, ABD’nin kritik maden tedarik zincirinde artık "temel tedarikçi" statüsünde. Rio Tinto’nun Mart 2025’te Arcadium Lithium ’u 6,7 milyar dolara bünyesine katması, bölgedeki Batılı sermaye ağırlığını artırırken, Çin’in bu alandaki hakimiyetini 2030’a kadar %15 oranında azaltma potansiyeli taşıyor. Diğer yandan, OpenAI’ın Ekim 2025’te duyurduğu 25 milyar dolarlık "Stargate Argentina" projesi, Patagonia’yı Latin Amerika’nın en büyük yapay zeka üssüne dönüştürmeyi hedefliyor. 500 megavatlık kapasite öngören bu girişim, Arjantin’in yüksek teknoloji vizyonunun en somut parçası olarak dikkat çekiyor.

Askeri Modernizasyon ve NATO Yakınlaşması

Savunma politikalarındaki değişim, belki de ekonomik reformlardan daha derin bir stratejik kırılmaya işaret ediyor. Arjantin, yıllardır süregelen teçhizat zafiyetini Çin yapımı JF-17 uçakları yerine Amerikan teknolojisiyle gidermeyi seçti. Nisan 2024’te Danimarka’dan alınan 24 adet F-16 savaş uçağının ilk altı tanesi, 6 Aralık 2025’te Córdoba’daki Río Cuarto Hava Üssü’ne iniş yaptı. ABD’nin bu süreci 40 milyon dolarlık hibe desteğiyle kolaylaştırması ve Lockheed Martin ile 2032’ye kadar sürecek 266 milyon dolarlık teknik destek anlaşması imzalanması, ordunun doktrinel olarak NATO standartlarına evrildiğini gösteriyor.

Peki, bu askeri yakınlaşmanın nihai hedefi ne? Milei hükümetinin 18 Nisan 2024’te NATO’ya yaptığı "Küresel Ortak" başvurusu, Arjantin’i Kolombiya’dan sonra bölgedeki ikinci NATO ortağı yapma amacı taşıyor. Bu hamle, sadece bir statü arayışı değil; siber savunmadan terörle mücadeleye kadar geniş bir alanda Batı güvenlik mimarisine entegre olma çabasıdır. Özellikle Ushuaia’da kurulması planlanan Entegre Deniz Üssü, ABD Güney Komutanlığı ile koordineli bir lojistik merkez olarak tasarlanıyor. Bu proje, önceki dönemlerde Çin ile planlanan liman girişimlerini fiilen rafa kaldırırken, Güney Atlantik ve Antarktika ekseninde yeni bir güvenlik dengesi kuruyor.

Jeopolitik Dengeler ve Çin ile Mesafe

Milei ‘nin dış politikadaki "seçici soğuma" stratejisi, en net şekilde Çin ile olan ilişkilerde hissediliyor. 22 Aralık 2023’te BRICS üyeliğinin reddedilmesiyle başlayan süreç, Çin kaynaklı stratejik projelerin askıya alınmasıyla devam etti. 8 milyar dolarlık Atucha III nükleer santrali ve 350 milyon dolarlık radyo teleskop projesi, güvenlik ve bütçe gerekçeleriyle durduruldu. Neuquén’deki Çin uzay istasyonunun Nisan 2024’te denetlenmesi ise Washington’ın askeri kullanım şüphelerine verilen bir yanıt niteliğindeydi. Ancak Ocak 2026’da baraj projeleri için sağlanan 136 milyon dolarlık yeni Çin kredisi, Buenos Aires’in ideolojik duruşunu ekonomik gerçeklerle dengeleme ihtiyacını da yansıtıyor.

Enerji tarafında ise Vaca Muerta sahası ve YPF-Eni ortaklığındaki 85 milyar dolarlık devasa LNG projesi, Arjantin’in 2050 yılına kadar küresel bir enerji ihracatçısı olma potansiyelini canlı tutuyor. 2031-2050 yılları arasında 300 milyar dolarlık ihracat geliri beklenen bu projeler, ülkenin makroekonomik geleceği için kritik birer çıpa görevi görüyor.
Gelinen noktada tablo net: Arjantin, Milei yönetiminde Batı kampının Latin Amerika’daki en kararlı kalesi olma yolunda ilerliyor. Ancak bu stratejik ortaklığın başarısı, 2027 seçimlerine kadar olan süreçte sermaye kontrollerinin tamamen kaldırılmasına ve vaat edilen devasa projelerin halkın refahına somut katkı sunma hızına bağlı kalacak. Arjantin’in bu radikal tercihi, bölgedeki diğer aktörler için bir model mi yoksa istisnai bir parantez mi olacak? Bu sorunun yanıtını, önümüzdeki iki yılın ekonomik verileri ve jeopolitik hamleleri verecek.